مرگ خاموش پدیده ایست که در 10 سال گذشته توانسته جان حداقل 8 هزار نفر از هموطنان عزیزمان را بگیرد. مرگ خاموش کاملا قابل جلوگیری است و شما می توانید با انجام کارهایی ساده خودتان را از خطر پیش رو نجات دهید. متاسفانه مهم ترین عامل مرگ خاموش ندانستن اطلاعات کافی در زمینه پیشگیری از آن می باشد. پس بهتر است تا هر کسی اطلاعات خود را در این زمینه بالا ببرد تا خودش را از مرگ خاموش نجات دهد.
در فصل های سرد سال ما بیشتر شاهد مرگ خاموش هستیم، مخصوصا در فصل زمستان. زیرا در این فصل مردم بیشتر از وسال گرمایشی استفاده می کنند، همچنین به دلیل سرمای زیاد در و پنجره ها را باز نمی گذارند و به تهویه محیط زیاد توجه نمی کنند.
چه عاملی موجب بروز مرگ خاموش می شود؟
به مرگ خاموش مسمومیت با کربن مونوکسید نیز می گویند. کربن مونوکسید گازی است که رنگ، بو و مزه ندارد و به شدت سمی و خطرناک است. به دلیل اینکه نشانه ای برای تشخیص این گاز توسط حواس پنج گانه انسان وجود ندارد، به آن نام قاتل خاموش را داده اند.
کربن مونوکسید در اثر سوختن ناقص چوب و یا سوخت هایی مانند گاز متان حاصل می شود. گاز کربن مونوکسید به سرعت در هوای محیط پخش می شود.
هنگامی که کربن مونوکسید توسط انسان تنفس می شود، از طریق ریه ها وارد خون شده و به دلیل واکنش پذیری بسیار بالایی که دارد، به هموگلوبین خون می چسبد و جلوی اتصال اکسیژن به هموگلوبین را می گیرد. بنابراین اکسیژن کافی به اندام های مختلف بدن نمی رسد و این اندام ها از کار می افتند و فرد دچار مرگ خاموش می شود.
اگر غلضت مونوکسید کربن موجود در هوا به اندازه ای نباشد که بتواند موجب مرگ انسان شود، می تواند تاثیرات منفی بسیار زیادی را بر سلامتی انسان بگذارد.
منابع تولید کربن مونوکسید چه هستند؟
وسایلی که سوخت های فسیلی و یا چوب را می سوزانند می توانند مقدار زیادی کربن مونوکسید را وارد هوای محیط کنند. این وسایل عبارت اند از آبگرمکن، بخاری های گازی، هیزمی و نفتی، کوره، اجاق گاز، شومینه و…
اگر از این وسایل در خانه استفاده می کنید، اگر خانه شما تهویه مناسب نداشته باشد و هوای خانه عوض نشود، این وسایل کربن مونوکسید را تولید و در هوای خانه منتشر می کنند.
گرفتگی دودکش وسایلی که سوختی را می سوزانند نیز می تواند موجب تولید کربن مونوکسید شود.
اگر ماشین شما در گاراژ و یا پارکینگی قرار دارد که تهویه مناسب ندارد، روشن نگه داشتن آن می تواند موجب تولید گاز کربن مونوکسید شود و همچنین می تواند بسیار خطرناک باشد. حتی اگر درب گاراژ و یا پارکینگ شما کاملا باز است، باز هم ماشین خود را روشن نگه ندارید.
علائم مسمومیت با کربن مونوکسید چه هستند؟
علائم مسمومیت با این گاز در ابتدا خفیف و کم هستند و سپس با سرعت زیادی شدید می شوند. این علائم در هر فردی می توانند متفاوت باشند. این علائم عبارت اند از موارد زیر:
- سردرد
- احساس ضعف
- سرگیجه
- خواب آلودگی
- حالت تهوع یا استفراغ
- تاری دید
- تنگی نفس
- گیجی
- افزایش ضربان قلب
- وزوز کردن گوش
- نداشتن کنترل روی عضلات
- احساس ضربان و تپش های محکم در قسمت گیجگاهی سر
مونوکسید کربن برای نوزادان، زنان باردار و افرادی که بیماری های تنفسی و قلبی دارند می تواند بسیار خطر آفرین باشد و غلضت کم این گاز نیز می تواند برای آن ها مشکل ساز شود.
اگر علائم مسمومیت با کربن مونوکسید را احساس کردیم چه کنیم؟
اگر علائم مسمومیت با کربن مونوکسید که در بالا به آن ها اشاره شد را در خود یا اطرافیانتان مشاهده کردید، سریعا اقدامات زیر را انجام دهید:
- مکانی که در آن هستید را ترک کنید و وارد هوای آزاد شوید. مثلا اگر در خانه هستید، خیلی سریع به حیاط و یا بیرون از خانه بروید.
- سایر افرادی که در آن مکان حضور دارند را از وجود خطر آگاه کنید و به آن ها هشدار بدهید.
- با اورژانس تماس بگیرید. شماره اورژانس در ایران 115 می باشد.
- اگر فردی که در معرض کربن مونوکسید قرار گرفته، بیهوش شده است، عمل CPR یا همان احیای قلبی ریوی را روی او انجام دهید.
- اگر شما فردی هستید که دارید به شخص مسموم کمک می کنید، خیلی مراقب باشید که خودتان زمان زیادی در معرض کربن مونوکسید قرار نگیرید.
اثرات طولانی مدت کربن مونوکسید بر سلامتی
با توجه به غلضت کربن مونوکسید موجود در هوای محیط و مدت زمانی که شما در معرض این گاز قرار گرفته اید، تاثیرات طولانی مدت آن نیز می توانند متفاوت باشند. از اثرات بلند مدت کربن مونوکسید بر سلامتی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ابتلا به بیماری پارکینسون
- بروز بیماری های قلبی و تنفسی
- آسیب رسیدن به مغز و از دست رفتن حافظه
چطور از مرگ خاموش پیشگیری کنیم؟
شما با اتخاذ راهکارهایی ساده می توانید از خطر مرگ خاموش پیشگیری کنید. این راهکارها شامل موارد زیر می شوند:
از دتکتور مونوکسید کربن استفاده کنید.
دتکتور کربن مونوکسید یک دستگاه کوچک و بسیار ارزان قیمت است که وظیفه آن این است که در صورت وجود گاز کربن مونوکسید، آن را شناسایی کرده و به شما هشدار می دهد. این دستگاه با استفاده از سنسورهایی می تواند غلضت خطرناک گاز کربن مونوکسید را تشخیص دهد.
این دستگاه را در مکانی قرار دهید که در آن می خوابید یا اینکه می توانید آن را در نزدیک وسیله ای که ممکن است کربن مونوکسید تولید کند نصب کنید. هنگامی که دستگاه هشدار داد، حتی اگر علائم کربن مونوکسید را نداشتید، هشدار را جدی بگیرید و خودات را از خطر مرگ خاموش نجات دهید.
شما باید هر 5 الی 7 سال دتکتور خود را تعویض کنید. باتری های آن را نیز باید سالی دو بار تعویض کنید. همچنین هر هفته باید دتکتور خود را تست کنید تا از عملکرد درست آن مطمئن شوید.
اگر یک دتکتور را از جایی تهیه کرید، سعی کنید حتما مطالب کاملی را از سایت های دیگر در مورد این دستگاه بخوانید و در زمینه نگهداری از آن آموزش هایی را ببینید. زیرا در غیر این صورت ممکن است از دستگاه به خوبی استفاده نکنید و در نتیجه حتی یک بار عمل نکردن دستگاه ممکن است جان شما را به خطر بیاندازد.
از دستگاه تصفیه هوای fadaeimed استفاده کنید.
دستگاه تصفیه هوای پلاسما دارای یک سنسور غلضت سنج می باشد. این سنسور می تواند غلضت بالای گاز کربن مونوکسید موجود در هوای محیط را تشخیص دهد. عملکرد سنسور غلضت سنج موجود در این دستگاه همانند دستگاه دتکتور کربن مونوکسید است.
هنگامی که سنسور غلضت سنج وجود غلضت بالای کربن مونوکسید را تشخیص دهد، با یک آژیر خطر شما را از وجود این گاز با خبر می سازد.
علاوه بر این ویژگی، دستگاه تصفیه هوای ما مزیت های بسیار زیاد دیگری نیز مخصوصا برای سلامتی شما دارد.
از وسایل گرمایشی با کیفیت و استاندارد استفاده کنید.
حتما وسایلی را تهیه کنید که استاندارد باشند. از وسایلی که مخصوص ایجاد گرمایش در فضای بیرون هستند در خانه استفاده نکنید.
اصول نصب وسایل گرمایشی را رعایت کنید.
وسایلی که در خانه شما سوختی را می سوزانند را به درستی و با رعایت دستوالعمل های سازنده نصب کنید. برخی از اصول نصب این وسایل عبارت اند از این موارد:
- از کلاهک H مانند برای دودکش استفاهد کنید.
- بعد از نصب بخاری گازی و روشن کردن آن به لوله بخاری دست بزنید. اگر لوله بخاری سرد باشد، یعنی بخاری شما مشکل دارد، پس باید اول مشکل آن را حل کنید.
- دودکش و یا لوله بخاری نباید دارای نشتی و یا گرفتگی باشند. باید لوله بخاری را به درستی نصب کنید و بین لوله بخاری و دیوار باید یک فاصله 30 سانتی متری برقرار باشد.
بعد از خرید هر وسیله گرمایشی اصول نصب آن را با توجه به دفترچه راهنما به خوبی رعایت کنید و آن را در جای مناسب خود نصب کنید.
ماشین خود را در پارکینگ روشن نگه ندارید.
هرگز ماشین خود را در پارکینگ روشن نگه ندارید، مخصوصا اگر پارکینگ و یا گاراژ شما به صورت مستقیم به خانه شما وصل است. حتی اگر درب پارکینگ و یا گاراژ شما باز باشد.
روشن نگه داشتن ماشین در گاراژ و یا پارکینگ علاوه بر خطر مسمومیت با کربن مونوکسید، خطرات دیگری از جمله آتش سوزی دارد. خصوصا اگر شما در آن مکان مواد اشتعال زا را نگه می دارید.
بهتر است برای گاراژ و یا پارکینگ خود تهویه مناسبی را فراهم کنید.
از وسایل گرمایشی به درستی و در جای خود استفاده کنید.
برخی از وسایلی که سوختی را می سوزانند برای استفاده در بیرون از خانه طراحی شده اند. هرگز آن ها را به خانه نیاورید و در خانه آن ها را روشن نکنید. مثلا از اجاق گازی که مخصوص استفاده در بیرون از خانه است در درون خانه استفاده نکنید.
همچنین وسایلی مانند اجاق گاز خانگی برای استفاده به منظور پخت و پز ساخته شده اند، پس از آن ها برای ایجاد گرمایش در خانه استفاده نکنید.
هرگز از موتور برق در زیر زمین و یا فضایی که تهویه مناسب ندارد استفاده نکنید.
در اطراف وسایل گرمایشی فضای مناسبی را در نطر بگیرید.
حتما در هنگام نصب وسایل گرمایشی مختلف، از هر طرف یک فاصله معین را به منظور رفت و آمد هوا در نظر بگیرید. بهتر است نصب اینگونه وسایل را به افراد ماهر و متخصص بسپارید. همچنین هر سال یک متخصص را بیاورید تا وسایل گرمایشی اتان را سرویس کند و از عملکرد درست آن ها مطمئن شود.
خانه شما باید تهویه مناسب داشته باشد.
در فصل های سرد سال، بسیاری از خانوارها درها و پنجره ها را کاملا می بندند و به آن ها درزگیر می زنند تا از سرد شدن خانه جلوگیری کنند. در صورتی که این کار موجب می شود تا هوای خانه به خوبی تهویه نشود و منجر به تولید کربن مونوکسید توسط وسایل گرمیشی می شود.
سعی کنید چند راه هوا را برای جریان پیدا کردن هوا در خانه باز بگذارید. بهتر است به صورت منظم در یا پنجره ای را به مدت چند دقیقه باز بگذارید تا هوای خانه تازه شود.
تعمیر وسایل گرمایشی بعد از مسمومیت به کربن مونوکسید
اگر شما به کربن مونوکسید مسموم شدید، حتما قبل از اینکه به خانه برگردید، منبع انتشار کربن مونوکسید را پیدا کرده و آن را تعمیر کنید. در غیر این صورت ممکن است دوباره دچار مسمومیت شوید و حتی جان شما به خطر بیافتد.
حتما برای این کار از یک فرد متخصص در زمینه تعمیرات وسایل گرمایشی کمک بگیرید.
در آخر می توان نتیجه گرفت که مرگ خاموش ممکن است در کمین هر یک از ما باشد، پس بهتر است تا آن را شوخی نگیرید و هرچه زودتر از آن پیشگیری کنید.
