تاثیر آلودگی هوا بر سلامت روان

در دنیای امروز آلودگی هوا یکی از مشکلاتی است که می تواند تاثیرات فراوانی را در سلامت روان انسان بگذارد. بسیاری از شهرهای دنیا با مشکل آلودگی هوا دست و پنجه نرم می کنند. آلودگی هوا می تواند موجب ایجاد اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب، روان پریشی و حتی زوال عقل شود.

قرار گرفتن در بیشترین میزان آلودگی هوا در یک مدت زمان کم می تواند موجب افزایش آمار مرگ در افراد مبتلا به بیماری های روانی شود.

همچنین آلودگی هوا می تواند برای سلامت روان نوجوانان و کودکان ضرر بیشتری داشته باشد، زیرا مغر آن ها در حال رشد است. کارشناسان بر این باورند که تا چند سال آینده مساله آلودگی هوا و سلامت روان به اولویت های مهم در زندگی مردم تبدیل خواهند شد.

تاثیر آلودگی هوا بر اختلالات روانی مختلف متفاوت است. برای مثال آلودگی هوا می تواند بر افسردگی تاثیر بسیار بیشتری بگذارد تا اختلال دو قطبی.

یکی از بهترین راه ها برای پیشگیری از خطرات روانی آلودگی هوا استفاده از دستگاه تصفیه هوا می باشد.

ما در این مطلب به تاثیر آلودگی هوا بر سلامت روان انسان می پردازیم.

آیا آلودگی هوا روی اضطراب و استرس تاثیر می گذارد؟

بله! آلودگی هوا می تواند منجر به افزایش استرس در انسان شود. آلودگی هوا به شکل های زیر می تواند میزان استرس را افزایش دهد:

• تاثیرگذاری بر سلامت جسمانی: آلودگی هوا تاثیرات زیادی را بر سلامت جسمانی افراد می گذارد و در نتیجه این تاثیرات جسمانی، فرد دچار استرس بیشتر می شود. برای مثال افراد در مواجهه با آلودگی هوا دچار مشکلات تنفسی مانند آسم می شوند. همین مشکل می تواند موجب ایجاد استرس شود.
• ایجاد اختلال در خواب: آلودگی هوا می تواند بر خواب تاثیر بگذارد و کیفیت خواب را کاهش دهد. نداشتن یک خواب با کیفیت می تواند استرس و اضطراب را افزایش دهد.
• تاثیرات آلودگی هوا بر زندگی مردم: آلودگی هوا می تواند شغل افراد را مختل کند و یا باعث شود که فردی کارش را به صورت موقت از دست بدهد، بنابراین در این مورد آلودگی هوا می تواند به صورت غیر مسقیم موجب بروز استرس و اضطراب شود.
• تاثیرگذاری بر هورمون های بدن

چگونه آلودگی هوا بر روی سلامت روان تاثیر می گذارد؟

ذرات و آلاینده های موجود در هوای آلوده می توانند بر روی سلول های مغز تاثیر بگذارند و در نتیجه موجب ایجاد اختلالات روانی شوند و یا اختلالات روانی را تشدید کنند. تاثیراتی که آلودگی هوا می تواند بر سلامت روان بگذارد عبارت اند از موارد زیر:

افزایش سطح استرس و اضطراب

استرس مهم ترین پیامد حاصل از آلودگی هوا بر سلامت روان است. با توجه به این مطلب در کتابخانه ملی پزشکی آمریکا، آلاینده هایی مانند اوزون و ذرات معلق می توانند موجب ترشح هورمون کورتیزول شوند. هورمون کورتیزول می تواند موجب افزایش استرس شود.

اگر مغز در مدت طولانی با استرس مواجه باشد، تغییراتی در آن رخ می دهد و سلامت روان فرد تحت تاثیر منفی قرار می گیرد. علاوه بر این استرس می تواند برای سلامتی جسمانی انسان هم مضر باشد. استرس می تواند شدت بسیاری از بیماری ها را افزایش دهد.

افزایش احتمال ابتلا به زوال عقل

زوال عقل شامل از دست رفتن حافظه و مهارت فکر کردن می شود. زوال عقل در افراد مسن بیشتر اتفاق می افتد و مهم ترین عامل ابتلای افراد به زوال عقل، افزایش سن و پیری است. ولی اینکه افراد در پیری دچار زوال عقل شوند اصلا یک چیز عادی نیست.

یعنی عوامل دیگری نیز در ابتلا به این بیماری نقش دارند. یکی از این عوامل آلودگی هوا می باشد.

ذرات PM2.5 موجود در هوای آلوده می توانند موجب ایجاد زوال عقل شوند. بدین صورت که این ذرات توسط ما تنفس می شوند و از طریق ریه های وارد خون شده و به مغز می رسند. این ذرات هنگامی که به مغز می رسند، سلول های مغز را دچار آسیب می کنند.

تحقیقی که در سال 2023 توسط JAMA international medicine انتشار یافت، این را بیان می کند که هرچه افراد در معرض غلضت بیشتری از PM2.5 باشند، احتمال اینکه دچار زوال عقل شوند بیشتر می شود.

ذرات PM2.5 از منابع مختلفی مانند کشاورزی، سوختن ذغال سنگ، آتش سوزی، فعالیت وسایل نقلیه و… حاصل می شوند که این تحقیق بیان می کند که از بین این منابع، ذرات PM2.5 تولید شده توسط کشاورزی و آتش سوزی در جنگل ها تاثیر بیشتری در ابتلای افراد به زوال عقل دارند. با این حال برای تایید این حرف ها نیاز است تا تحقیقات بیشتری توسط محققان صورت بگیرد.

علاوه بر آلودگی هوا و پیری، موارد زیر نیز می توانند موجب بروز زوال عقل شوند:

• ژنتیک فردی
• ورزش نکردن و کم تحرکی
• مصرف سیگار
• داشتن رژیم غدایی ناسالم
• چاقی
• دیابت
• بیماری های قلبی و عروقی

افسردگی

قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا می تواند موجب بروز افسردگی در انسان شود. فرقی هم نمی کند که شما در مدت کوتاه و یا در مدت بلند در معرض آلودگی هوا باشید.

آلاینده های مانند نیتروژن دی اکسید و ذرات PM2.5 بیشترین تاثیر را در ابتلا به افسردگی دارند. آلودگی هوا به تنهایی نمی تواند موجب ایجاد افسردگی و اختلالات روانی دیگر شود ولی در ابتلا به افسردگی نقش دارد و ما می توانیم با رعایت یک سری نکات از تاثیرات آن جلوگیری کنیم.

افزایش شدت سایر اختلالات روانی

آلودگی هوا می تواند منجر به این شود که بیماری های روانی تشدید پیدا کنند و شدیدتر شوند. برای مثال فردی که دارای اضطراب است، اگر در معرض هوای آلوده قرار گیرد، اضطرابش بیشتر می شود. البته تحقیقات زیادی هنوز در این زمینه صورت نگرفته است و اطلاعات کمی در این مورد وجود دارد.

علاوه بر مواردی که گفتیم، آلودگی هوا می تواند موجب ایجاد اختلالاتی مانند پارکینسون، اختلال دو قطبی و اسکیزوفرنی شود.

آلودگی هوا چه تاثیری بر سلامت روان کودکان و نوجوانان دارد؟

این مسئله که آلودگی هوا می تواند بر سلامت روان کودکان و نوجوانان تاثیر بگذارد توسط دانشمندان اثبات شده است. آلودگی هوا تاثیرات منفی بیشتری بر روان کودکان و نوجوانان نسبت به بزرگسالان دارد.

کودکان و نوجوانان نسبت به بزرگسالان بیشتر تنفس می کنند، همچنین آن ها هوای بیشتری نسبت به هر کیلوگرم از وزن بدنشان را وارد ریه های خود می کنند.

به علاوه قد آن ها نیز کوتاه تر است و این موجب می شود تا آلاینده های بیشتری را تنفس کنند زیرا هرچه به سطح زمین نزدیک تر شویم، میزان آلاینده ها بیشتر می شود. مخصوصا آلاینده های حاصل از وسایل نقلیه که معمولا در ارتفاع کم در هوا آزاد می شوند و در یک جا جمع می شوند.

کودکان معمولا نسبت به بزرگسالان بیشتر با دهان تنفس می کنند و همین موجب می شود تا آلاینده های بیشتری وارد دستگاه تنفسی آن ها شود.

محققان دانشگاه سینسیناتی(Cincinnati) آمریکا و محققان بیمارستان کودکان سینسیناتی به بررسی رابطه بین مراجعات روانپزشکی و میزان غلضت آلاینده PM2.5 پرداختند و به این نتیجه رسیدند که در روزهایی که غلضت PM2.5 در هوا بیشتر است، تعداد کودکان مراجعه کننده نیز بیشتر می شود.

هنگامی که غلضت این آلاینده در هوا بیشتر می شود، در آن روز میزان مراجعه کنندگان در زمینه اسکیزوفرنی افزایش می یابد. پس از گذشت یک یا دو روز نیز میزان مراجعه کنندگان در زمینه های مربوط به اختلال سازگاری و افکار خودکشی بیشتر می شود.

سازمان بهداشت جهانی بیان می کند که بیشتر از یک پنجم نوجوانان در سراسر جهان دارای اختلالات روانی هستند و نیمی از آن ها در قبل از سن 14 سالگی دچار اختلالات روانی شده اند.

 متاسفانه توجه زیادی به اختلالات روانی در کودکان و نوجوانان نمی شود و این می تواند منجر شود که اختلالات آن ها در سال های آینده تاثیرات بسیار زیادی را بر زندگی آن ها بگذارند.

آیا آلودگی هوا باعث ایجاد پرخاشگری در انسان می شود؟

بله! آلودگی هوا می تواند بر میزان پرخاشگری تاثیر منفی بگذارد و کاری کند که ویژگی های مربوط به پرخاشگری و خشونت در انسان بیشتر شوند. آلودگی هوا با تاثیراتی مستقیم و غیر مستقیمی که بر مغز انسان می گذارد، موجب ایجاد پرخاشگری در انسان می شود.

این تحقیق نشان می دهد که افزایش آلاینده هایی مانند PM2.5 و ازن در کوتاه مدت می توانند آمار خشونت را در ایالات متحده افزایش دهند. طبق این تحقیق در صورت افزایش هر 10 میکروگرم بر متر PM2.5، میزان جرایم خشونت آمیز به مقدار 1.17 درصد افزایش می یابد. همچنین در صورت افزایش هر 10 ppd از اوزون، میزان این جرایم 0.59 درصد افزایش پیدا می کند.

در آخر می توان گفت که آلودگی هوا نه تنها برای سلامت جسمانی مضر است، بلکه بر خلاف آن چیزی که بسیاری از مردم فکر می کنند، بر سلامت روان نیز تاثیر منفی می گذارد. همچنین کودکان در این زمینه آسیب پذیرترند.